zapisy on-line
   
Niezwykle interesująca praca Agaty Zakrzewskiej-absolwentki kursu na instruktora tańca arabskiego. Bardzo przydatna dl wszystkich entuzjastek orientu

Najnowsze trendy i kierunki rozwoju tańca orientalnego i tribalu na podstawie prasy branżowej, literatury specjalistycznej lub stron internetowych.

Cechą szczególną kierunków rozwoju tańca orientalnego jest duża różnorodność stylistyczna i stosunkowy brak usystematyzowania – w porównaniu z sytuacją innych technik tanecznych. Taniec orientalny stale się zmienia i ewoluuje w różnych kierunkach, a jego nurty bywają „żywe”, niedoprecyzowane – bo wśród nauczycieli arabskiego pochodzenia nadmierne systematyzowanie nie jest przyjęte, potrzeba tworzenia słowników ruchów i ustalania reguł jest raczej domeną adeptów zachodniego pochodzenia. Nurty i „mody” w tańcu orientalnym przenikają się wzajemnie, lecz roboczo można wyróżnić kilka funkcjonujących stylów.

Niezwykle istotnym współczesnym zjawiskiem na światowych scenach tańca orientalnego jest styl modern egyptian. Jego kolebką jest oczywiście Egipt, lecz wpływ stylistyczny modern egyptian promieniuje na resztę świata, która z Egiptu czerpie wzorce. Najsłynniejszymi tancerkami stylu modern egyptian są Dina i Randa – od tych i innych współczesnych tancerek ten styl się wywodzi. Dina i Randa są megagwiazdami, znanymi i niezwykle popularnymi w Egipcie i na całym świecie. Charakterystyczne cechy stylu to silne, lecz drobne i precyzyjne ruchy, wymagające niezwykłej siły mięśni, energii i kontroli nad mięśniami. Tancerki tańczą bardzo dynamicznie, lecz swobodnie zarazem. Mają niezwykłą kontrolę nad swoim ciałem. Stosują podstawy techniki baletowej w swoim tańcu. Są uwielbiane nie tylko za technikę, lecz także za niezwykłe wyczucie interpretacyjne muzyki i emocje przekazywane w tańcu – specjalność egipskich tancerek. Styl modern egyptian zawiera m.in. prezentacje typu megance, oriental routine – długie utwory, tworzone specjalnie dla tancerek, stanowiące przekrój przez różne rytmy i gatunki tańca orientalnego. Taki utwór pozwala tancerce zademonstrować pełen wachlarz swoich możliwości interpretacyjnych. Istotną cechą stylu modern egyptian są stroje – tancerki tańczą w odważnych kostiumach mocno podkreślających kształty ciała, uwydatniających biust. Unika się nadmiaru ozdób i frędzli na rzecz przylegających tkanin, ukazujących detale pracy ciała w tańcu.

Pewną opozycją stylistyczną dla modern egyptian stanowi amerykański styl tańca orientalnego, zwany także american cabaret style. Taniec orientalny w Ameryce pojawił się już na początku XX wieku, z czasem rozwijał się w nieco odrębnym kierunku, niż w Egipcie. Przyczyną tego stanu rzeczy jest fakt, że prekursorkami tego stylu były imigrantki z różnych krajów arabskich i Turcji, reprezentujące bardzo różne style taneczne, a także ich pierwsze amerykańskie uczennice, które czerpały od wszystkich tancerek, od których miały możliwość. W rezultacie styl amerykański powstał na skutek zmieszania tanecznych wpływów egipskich, wpływów różnych innych krajów arabskich, Turcji i innych. Po drodze ta mieszanka była przetworzona przez estetykę i oczekiwania amerykańskiej widowni. W rezultacie american cabaret style jest bardzo różnorodny. Zawiera elementy różnych stylów tańca orientalnego, tańczony jest do różnorodnej muzyki, nie tylko arabskiej. Charakterystyczne jest używanie różnorodnych rekwizytów, jak liczne woale, fanveile, skrzydła, miecze, veil poi. Saggaty stanowią dla amerykańskich tancerek nieodzowny rekwizyt. Tancerki amerykańskie powszechnie stosują także floorwork, czyli taniec na ziemi. Inne cechy stylu amerykańskiego to duży nacisk na precyzyjną, widowiskową technikę – a przy tym zazwyczaj nieco mniejsze umiejętności emocjonalnej interpretacji muzyki, niż u gwiazd Egiptu. Ten sam utwór zostanie zupełnie inaczej zinterpretowany przez tancerkę amerykańską, niż przez tancerkę egipską. Amerykańska technika zakłada precyzyjne, mięśniowe izolacje, wyraziste ruchy, częsty jest taniec na lekko ugiętych kolanach – podczas gdy Egipcjanki utrzymują raczej proste kolana. Amerykanki lubią także fuzje, czyli łączenie tańca orientalnego z innymi stylami. W Ameryce powstały także style typu fantasy. Stroje tancerek amerykańskich są odmienne od egipskich – typowy strój amerykański to bogato zdobione frędzlami pas i stanik oraz rozkloszowana spódnica, niekiedy spodnie haremki. Warto zauważyć, że obecnie, przy dużych możliwościach wymiany informacji przez Internet oraz podróży edukacyjnych, różnice stylistyczne zaczynają się zacierać – tancerki amerykańskie zaczynają czerpać rozwiązania stylistyczne od egipskich, a czasem nawet vice versa. W obecnej chwili kostiumy, styl czy interpretacja muzyczna tancerek amerykańskich bywa bardzo zbliżona do egipskiej – zależnie od tego, w jakim stopniu dana tancerka inspiruje się źródłami egipskimi, a w jakim tradycją american cabaret style.

Rozwój tańca orientalnego w Europie funkcjonuje na styku wpływów amerykańskich i egipskich. Nie sposób sprecyzować konkretnego sposobu tańczenia w Europie Zachodniej i Środkowej, bo tancerki niezwykle różnią się od siebie, eksperymentują. Czerpie się inspirację zarówno z amerykańskiej widowiskowości, rekwizytów i starannego podejścia do analizowania techniki, jak i z egipskiej stylizacji, feelingu, emocji i interpretacji muzycznej. Niektóre europejskie gwiazdy wyraźnie idą w stronę amerykańskiego technicznego show, inne dążą do odtworzenia egipskiego feelingu, większość jest gdzieś pośrodku. W różnych krajach Europy Zachodniej można wyróżnić najważniejsze tancerki i tancerzy, szkoły i style – niekiedy w danym kraju główne gwiazdy reprezentują zupełnie różne style tańca orientalnego.

Zjawiskiem zasługującym na uwagę jest rozwój tańca orientalnego w Rosji i krajach sąsiadujących, np. na Ukrainie. Taniec orientalny jest tam niezwykle popularny, powstały liczne szkoły, konkursy, także Liga Profesjonalistów – organizacja zrzeszająca rosyjskich mistrzów tańca orientalnego, organizująca konkursy na różnych poziomach. Rosyjski styl bywa inspirowany mocno stylem egipskim – tancerki i tancerze w całej Europie mają większe możliwości czerpania od Egipcjan niż Amerykanki, z przyczyn geograficznych. Jednak wpływy egipskie wśród rosyjskich gwiazd są mocno przetworzone – tancerki orientalne w Rosji cechują się widowiskową techniką, mają solidne wykształcenie baletowe i bliską akrobatom kontrolę nad ciałem. W efekcie niektóre gwiazdy rosyjskie specjalizują się w widowiskowym show, pełnym dynamicznego przemieszczania się po scenie. Popularne są elementy zaskakujące, fantazyjne, tzw. show – czyli taniec z nowatorskimi rekwizytami, scenografią, elementami aktorskimi czy wręcz cyrkowymi, często mocno odbiegający od stylistyki orientalnej. Jest jednak także wiele tancerek i tancerzy, którzy czerpią swoją inspirację z Egiptu i prezentują dojrzałe, emocjonalne interpretacje ambitnej arabskiej muzyki. Powszechne w Rosji są widowiskowe, niezwykle oryginalne stroje, zazwyczaj projektowane i wykonywane przez same tancerki, stylistycznie nieco odmienne od popularnych designów egipskich.

Zjawiskiem równoległym do rozwoju tańca orientalnego jest rozwój wywodzącego się z niego stylu tribal bellydance. Tribal powstał w Ameryce. Można określić dość precyzyjne datowanie narodzin tego stylu. Termin tribal po raz pierwszy zastosowano do stylu tańca Jamili Salimpour i jej grupy Bal Anat – około lat 60tych XX wieku. Uczennicą Jamili była Masha Archer, a uczennicą Mashy Carolena Nericcio, postać kluczowa dla rozwoju tribalu. Carolena w 1987 roku założyła zespół FatChanceBellyDance i w tym momencie wykreowała się bazowa odmiana tribalu: American Tribal Style (w skrócie ATS). Niedługo później, w latach 90tych, na bazie ATSu powstał nowy styl: tribal fusion. Termin tribal obejmuje właśnie ATS i tribal fusion. Tribal powstał z potrzeby nadania występom american cabaret style stylizacji bardziej opartej na tradycji, folklorze, bardziej etnicznej, sprawiającej wrażenie tradycyjnej. Grupa Jamili Salimpour prezentowała stylizacje folklorystyczne różnych krajów Orientu. Nie zawsze były w pełni zgodne z tańcem autentycznym tych regionów, niekiedy były raczej fantazją folklorystyczną, zgodną jednak z oczekiwaniami widzów – urzekały rekwizyty, etniczne stroje,  piękne tkaniny, ciężka biżuteria, muzyka. Na tej bazie wytworzył się American Tribal Style. Nazwa „tribal” nawiązuje do etnicznych, plemiennych klimatów, jakimi tancerki się inspirowały, stanowiąc wyraźną alternatywę dla american cabaret style. Określenie „American” w nazwie służy podkreśleniu, że styl nie jest autentyczny, nie pochodzi z krajów Orientu, lecz został wykreowany przez Amerykanki.

ATS to wyjątkowy taniec – oparty jest na improwizacji grupowej. Słownik ruchów ATSu jest precyzyjnie skodyfikowany, w całości autorstwa grupy FCBD. Ruchy zawierają tradycyjne elementy tańca orientalnego, uzupełnione o dumną postawę i wysokie pozycje rąk z tańca flamenco i pewne wpływy tańców indyjskich. Każdemu ruchowi bioder przypisana jest specyficzna pozycja rąk, ruchy są też starannie rozliczone. Pozwala to grupie wspólnie improwizować: stojąca z przodu liderka zmieniając figurę daje grupie pewne nierozpoznawalne dla widzów sygnały, a grupa natychmiast orientuje się, jaka zmiana w tańcu właśnie następuje – w efekcie grupa tańczy synchronicznie, występ sprawia wrażenie choreografowanego, a jest w pełni improwizowany. Liderki wielokrotnie się zmieniają, a niezwykła interakcja i atmosfera siostrzanej, kobiecej grupy i wspólnej dobrej zabawy to istota ATSu. Tancerki ATSu nie rozstają się z saggatami. Ubrane są w liczne obfite spódnice, spodnie haremki, bluzki zwane choli oraz staniki wyszywane ciężkimi monetami. Do tego zakładają dużo etnicznej biżuterii, ozdabiają twarze malunkami inspirowanymi tradycją różnych plemion, na głowie mają etniczne ozdoby, wiele kwiatów, niekiedy turbany. Bardzo popularne są wśród nich tatuaże. ATS tańczy się zazwyczaj do muzyki tworzonej specjalnie do tego stylu, łączącej elementy muzyki różnych krajów orientu. Tribal fusion wykreowały uczennice Caroleny i innych pierwszych tribalek,
tancerki o mocnych podstawach ATSu. Za pierwszą tancerkę fuzyjną uważa się Jill Parker, która odeszła z FCBD i założyła własną grupę. Tribal fusion stanowi połączenie ATSu z ameircan cabaret style i licznymi innymi gatunkami tanecznymi: jazzem, hiphopem, tańcem cygańskim, indyjskim, flamenco, poppingiem, lockingiem i innymi – zależnie od indywidualnego wykształcenia tancerek. Tańczony jest do niezwykle różnorodnej muzyki, od etnicznej po współczesną elektroniczną, bałkańską, rockową. Styl tribal fusion oparty jest na widowiskowej, złożonej technice, wymagającej niezwykłej kontroli nad mięśniami. Niekiedy stosuje się ATSowe ustawienia rąk, a niekiedy niższe, swobodniejsze pozycje, pozwalające na złożoną pracę ramion i klatki piersiowej. W tribal fusion nie istnieje ustalony słownik ruchów, jak w ATSie – tancerki tribal fusion różnią się stylistycznie między sobą jak tancerki orientalne między sobą. Stroje do tribal fusion zawierają pewne elementy wspólne ze strojami do ATSu (etniczna, ciężka biżuteria, kwiaty we włosach, tatuaże), jednak są bardziej zmysłowe, złożone ze stanika i spodni lub spódnicy, bogato, etnicznie zdobione i niezwykle różnorodne. Wśród elementów stylistycznych, do których tancerki tribal fusion nawiązują, pojawia się nawet moda wiktoriańska czy klimaty burleskowe. Wyróżnia się także nurt gothic bellydance, czyli taniec do muzyki gotyckiej, oparty na technice tribal fusion lub tańca orientalnego.

W Polsce taniec orientalny jest zjawiskiem bardzo świeżym – działalność pierwszych tancerek i instruktorek datuje się na około 10-15 lat temu. Niektóre miały gruntowne przygotowanie techniczne z konkretnego stylu, inne były raczej samoukami, czerpiącymi z różnych stylów. Kształciły się u nich pierwsze uczennice, nie mając jeszcze tak dobrego dostępu do informacji i edukacji, jaki mamy obecnie. Opierały się jedynie na swoich nielicznych instruktorkach, które tym samym miały ogromny wpływ na stylistyczne ukształtowanie się tańca orientalnego w Polsce. Taniec początkowo pojawiał się głównie w większych miastach, z czasem
rozprzestrzeniał się na kolejne miejscowości. Pewien przełom rozpoczął się około 6 lat temu, gdy po raz pierwszy zapraszano do Polski gwiazdy tańca orientalnego zza granicy, by prowadziły warsztaty. Pasjonatki orientu zyskały nowe możliwości edukacji. Z czasem zapraszano coraz więcej zagranicznych nauczycieli w różnych miastach. Kolejne wyedukowane tancerki zaczynały nauczać tańca orientalnego. Podobna sytuacja była z tribalem – prekursorką tribalu w Polsce jest Yolanda, która założyła zespół i rozpoczęła swoją działalność około 2006 roku, a od 2008 roku organizuje warsztaty i festiwale. Obecnie w Polsce odbywa się wiele warsztatów z instruktorami zagranicznymi i polskimi, a także regularne festiwale: Orient Addicts w Lublinie, Euro Raks, Egyptian Fever i Nova Orient na Śląsku, coroczne show Koktajl Orientalny w Warszawie, regularne festiwale tribalowe Raqs Tribal w Krakowie i w Ustce, festiwal Tribal Express w Warszawie. Liczne tancerki polskie doskonalą swoje umiejętności na festiwalach i szkoleniach zagranicznych. Polski taniec orientalny i tribal, mimo krótkiego stażu, reprezentują tancerki zdeterminowane, pragnące dążyć do poziomu tancerek zagranicznych. Coraz więcej ambitnych, rzetelnych instruktorek naucza tańca orientalnego i tribalu.

Stylistycznie Polska jest dość różnorodna – style reprezentowane przez najważniejsze polskie tancerki i instruktorki determinują style ich uczennic, a są zdeterminowane przez źródła wiedzy i inspiracji tych instruktorek. Duża grupa polskich autorytetów reprezentuje styl egipski, w formach mniej lub bardziej współczesnych. Polskie środowisko taneczne ma także duży szacunek do egipskiego folkloru i egipskiej tradycji. Niektóre instruktorki polskie reprezentują styl amerykański, specjalizują się w rekwizytach i show. Wiele tancerek zdobywało wiedzę głównie od autorytetów z Europy Zachodniej i ich styl został przez to ukształtowany. Pewna grupa czerpie także mocno od instruktorów rosyjskich czy ukraińskich. Jednak można powiedzieć, że polskie tancerki zazwyczaj inspirują się różnymi stylami z przewagą egipskiego, poszukują dobrej jakości i korzystają z każdej możliwej okazji do rozwoju. Główne trendy stylistyczne są w sporej części zależne od największych festiwali polskich, gdzie przeważali nauczyciele tradycyjnych form
egipskich i niekiedy nauczyciele europejscy. W polskim środowisku tribalowym sytuacja jest podobna – tancerki czerpią od gwiazd zapraszanych do Polski oraz z wypraw na zagraniczne warsztaty, szkolenia i festiwale. Od paru lat panuje trend starannego utrzymania czystości stylistycznej ATSu – w każdym dużym mieście istnieje przynajmniej jeden zespół ATSowy, a tancerki i instruktorki szkolą się za granicą. Pierwsza grupa tancerek zdobyła certyfikaty od Caroleny Nericcio, potwierdzające posiadaną przez nich wiedzę. Yolanda zdobyła także status Siostrzanego Studia FCBD – potwierdzający, że jej lekcje ATSu są w pełni zgodne ze stylem i metodami FCBD. Także tribal fusion w Polsce od paru lat zyskuje coraz większą popularność, jest w Polsce grupa wykwalifikowanych instruktorek i utytułowanych tancerek. Tancerki tribalu często jeżdżą za granicę w poszukiwaniu najlepszych nauczycieli. Warto dodać, że niezwykłą cechą polskiego środowiska tribalowego i orientalnego jest ich częściowe pokrywanie się. Jest grupa tancerek, które w równym stopniu specjalizują się w tańcu orientalnym i w tribalu. Większość tancerek tribalowych z dłuższym stażem ma dość solidne podstawy tańca orientalnego. Jest to bardzo rzadko spotykane w innych krajach, gdzie niemal zawsze tancerki specjalizują się jedynie w tańcu orientalnym lub jedynie w tribalu. Przyczyną tego stanu rzeczy jest fakt, że możliwość uczenia się tribalu na regularnych zajęciach istnieje w Polsce dopiero od paru lat. Dlatego pierwsze adeptki tribalu szkoliły się jedynie na nielicznych wówczas tribalowych warsztatach, a równolegle uczęszczały na zajęcia z tańca orientalnego w celu trenowania techniki wspomagającej, przy braku możliwości intensywnej edukacji czysto tribalowej. Wiele osób po prostu najpierw zainteresowało się tańcem brzucha, a dopiero po pewnym czasie odkryło bardziej niszowy tribal. I część osób kontynuowała równoległą edukację w tańcu orientalnym i w tribalu. Dlatego w Polsce środowisko tańca orientalnego i tribalu, mimo sporych różnic, częściowo się zazębia.

Źródła:

http://www.belly-dance.pl/forum/forum.php

http://www.belly-dance.pl/index.php?option=com_glossary&func=display&letter=All&Itemid=21&catid=10&page=1

www.fcbd.com

http://www.suhailainternational.com/

http://www.gildedserpent.com/art44/yasminaranda.htm

http://www.samarkanda.pl/

Joanna Pająk, praca magisterska „Nasz – Wasz taniec. Historia tańca orientalnego z perspektywy spotkań kultur Zachodu i Wschodu”

Notatki i materiały z kursu instruktorskiego na instruktorów tańca sportowego o specjalizacji bellydance

Notatki i materiały ze szkolenia Certified Academic Teachers Training




 
Projekt strony Paweł Miatkowski | Copyright © DJAMILA